اما در اين باره كه وى واقعا يك پيامبر اسرائيلى بود يا عبرانى ، بايد گفت كه اين نيز موضوعى است كه در همين سفر آمده است « 1 » ، كه يا بايد بپذيريم كه در روزگار يربعام دوم بوده ، كه با نظرگاه از پيش مقرر ما در تعارض است چنان كه بنا بر روايت ابن عباس گفتيم كه وى از پيامبران بنى اسرائيل در روزگار پادشاهى « حزقيال / 715 - 687 ق . م » و اشعياى پيامبر ( 734 - 680 ق . م ) بوده است ، گذشته از اين آنان كه بر اين باورند كه يونان ( يونس ) در روزگار يربعام دوم مىزيسته هيچ دليلى دالّ بر تأييد نظرگاه خويش ارائه نداده‌اند . در هر صورت عالمان تا به امروز نيز نمىدانند كه سفر يونان ( به روايت كنونى آمده در عهد عتيق ) را چه كسى نوشته است ، حال آنكه مقرر مىدارند كه آن در حوالى سال 350 ق . م نوشته شده است ، همچنين هيچ دليلى در دست نيست كه نويسندهء اين سفر شخصى به نام « يونان » است كه نام خويش را از ميان اسفار عهد عتيق برگرفته باشد « 2 » . در عين حال پژوهشگران دربارهء موضوع اين سفر نيز اختلاف نظر دارند ، برخى معتقدند كه نگارندهء اين سفر نمىخواسته است داستان تاريخى پيامبرى را روايت كند كه قرن‌ها پيش از او مىزيسته است ، بلكه قصدش اين بوده كه پندى را در قالب قصه‌اى بيان كند ، اين گروه براى مدعاى خويش چندين دليل مىآورند : نخست آنكه اين سفر همراه با اسفار پيامبران ذكر شده است و نه با اسفار تاريخى « 3 » ! دوّم آنكه در آن از معجزاتى ياد شده است كه كاملا با معجزات مذكور در اسفار تاريخى ، بويژه خبر متعلق به ماهى ، متفاوت است « 4 » . سوّم ، ناهمخوانى ميان آنچه دربارهء توبه مردم نينوا گفته شده و آنچه كه در سفر « ناحوم » دربارهء بلايى كه شهر « دماء » به خود ديد آمده است ( كه سرشار از دروغ و مبالغه است ) و « زخم تو درمان ناپذير است ، تمام كسانى خبر تو را مىشنوند با دستان خويش بر تو مىزنند » « 5 » . چنين معروف است كه ناحوم پس از يونان مىزيست ، يعنى پيامبرى او حوالى سال ( 650 - 625 ق . م ) بود . چهارم آنكه در

--> - Reasons bleness of the Miracle of Jonah , " LCR , 1911 . E . W . Heaton , The Old Testament Prophets , 1969 , p . 20 - 12 ; M . Unger , op - cit , p . 601 - 602 . ( 1 ) . يونان ، 1 / 9 . ( 2 ) . محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 3 / 52 - 57 . ( 3 ) . دربارهء اسفار پيامبران و اسفار تاريخى - محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 3 / 33 - 60 . ( 4 ) . باروخ اسپينوزا ، پيشين ، ص 32 ؛ حبيب سعيد ، پيشين ، ص 127 ؛ قاموس كتاب مقدّس ، 2 / 1126 - 1127 ؛ و نيز : J . Young , Introduction to the old testament , 1919 , p . 257 . ( 5 ) . سفر ناحوم ، 3 / 19 .